De laatste keer dat Rhode Hagmeijer met een gedicht in Meander verscheen, was in 2003. Toen verscheen haar vier woorden in de poëzierubriek. Wat is er intussen met haar gebeurd? Wanneer was haar laatste keer? En wat doet ze met tijd? Tine Moniek werpt een blik achter het gedicht.

Rhode, wanneer was de laatste keer dat je dacht: nu moet ik een gedicht schrijven? Als ik wat ploeter op internet merk ik dat je vooral gedichten op het net plaatste voor 2002. Hoe komt het dat er zo'n lange tijd tussen zat?
'Op een gegeven moment had ik beslist dat ik er mee gestopt was, met gedichten schrijven. Er zijn zoveel pubers die poëzietjes maken en er dan mee ophouden, en omdat ik niets meer schreef of alleszins vond dat wat ik schreef slecht was, dacht ik dat ik ook zo'n puber was. Maar het gebeurt dat ik in mijn kladschrift aan het prutsen ben en er toch per ongeluk iets ontstaat. In heel 2005 heb ik twee of drie gedichten gemaakt en ik was gewoon benieuwd naar het niveau ervan en daarom heb ik het ingestuurd. Nogal verbaasd ook dat het is geplaatst.'

Wanneer was de laatste keer dat je naar de hemel hebt gekeken?
Als ik je beide gedichten lees, krijg ik het beeld in mijn hoofd van een meisje dat naar de lucht kijkt. In je eerste gedicht was dat meisje nogal dromerig. Nu, bijna drie jaar later, kijkt ze nuchterder. Ben jij als persoon ook anders naar de wereld gaan kijken?
'Ik kijk dagelijks naar boven, ik hou van de grilligheid van de hemel die er altijd anders uitziet, dreigend, lieflijk en toch gewoon de lucht is. Dit gedicht zegt inderdaad iets over de manier waarop ik de wereld ervaar, ik denk dat ik stilletjes volwassen aan het worden ben.'

Wanneer was de laatste keer dat je iets opgestoken hebt van poëzie?
'Het gebeurt dat ik getroffen word door een gedicht, zoals gedichten dat doen. De laatste keer was bij poëzie van Levi Wagenmaker.'

Wanneer was de laatste keer dat je een gedicht met hoofdletters en leestekens hebt geschreven? Het valt me immers op dat je die heel weinig gebruikt in gedichten. Is daar een reden voor of is dit toeval?
'Soms vind ik dat het er beter uitziet wanneer er geen hoofdletters en leestekens in een gedicht staan, zeker wanneer het een geheel moet vormen. Als ik ze gebruik is dit om duidelijk een begin en een einde aan te duiden, als de inhoud er om vraagt. Soms is het gewoon toeval, misschien luiheid.'

Wanneer was de laatste keer dat je naar je eigen woorden geluisterd hebt?
'Vier woorden werd voorgedragen op radio Urgent, dan heb ik het uiteraard beluisterd.'

Wanneer was de laatste keer dat je de uitvinder van klok vervloekte?
'Vanmorgen toen ik de zoveelste moordpoging op mijn wekker deed.'

Wanneer was de laatste keer dat je iets schreef wat geen gedicht was? En wat was dat?
'Ik heb een deel van de tekst verzorgd voor het jeugdstuk Romeo en Julia (the making of) van Tejater De Orchidee dat tot 4 maart in Tielen speelde.'

Stukafest. Toen de wonderlijke jongedame dat drielettergrepige woord voor de eerste keer in de mond nam, kreeg Barwoutswaerder meteen visoenen van ruige reuzen die kwistig met hakbijlen in het rond stonden te zwaaien. Moesten ze écht bij zo'n stelletje ongeregeld optreden? Daar werd de kleine kabouter niet bepaald enthousiast van. Gelukkig bleek Stukafest al snel een afkorting voor Studentenkamerfestival te zijn. Simpelweg.
Optreden in de natuurlijke biotoop van studenten, daar kon Barwoutswaerder wel mee leven. Niet in het minst omdat de wonderlijke jongedame hem daarbij zou vergezellen. Hoe de twee dat duo-optreden uiteindelijk zouden invullen, daar dachten ze niet aan bij het bevestigen van hun komst, niet bij het ondertekenen van het contract, maar pas enkele dagen voordat ze van Rijsel naar Nijmegen zouden rijden.
En dan nog. Al hadden ze al half en half beslist om met Zwanger één twaalfde uit Een doosje dolle dialogen te brengen, het toneelstuk waarmee Barwoutswaerder vorig jaar op de planken stond, ze hadden die dialoog nog niet gerepeteerd. Daarmee begonnen ze pas die donderdagmiddag, 2 februari, in de inktblauwe Ford Fiesta. Barwoutswaerder had het gemakkelijk, hij moest de tekst alleen maar opfrissen. De wonderlijke jongedame had het lastiger. Voor de fun hadden de twee de dialoog al eens in de zomer op het literaire verjaardagsfeestje van Barwoutswaerder voorgelezen, nu zou het uit het hoofd moeten. Dat zou in een knusse huiskamer meer effect hebben.
Die knusse huiskamer vonden de Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame in de Piersonstraat. Hun gastheer verwelkomde de twee met soep, brood en kaas. De nieuwsgierigen naar het Belgische dichterskoppel, zoals het sprookjeskoppel in alle communicatie was aangekondigd, kon zich te buiten gaan aan wijn, bier, frisdrank, koffie en thee. En er moest wel wat drank geschonken worden, het bleek dat Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame tot drie keer toe een uitverkochte woonkamer wisten te lokken. Dat verbaasde de twee wel wat. Het was niet dat er in de rest van Nijmegen niks te beleven viel. Stukafest bleek heel wat volk op de been te brengen, publiek vooral, maar ook artiesten die verspreid in de binnenstad literatuur, cabaret, muziek of wat dan ook brachten.
Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame hielden het bij poëzie. Al staken ze dan wel van wal met die dialoog. Dat was de enige constante in hun driedelige optreden. Driedelig, het Belgische dichterskoppel had net als alle andere artiesten drie keer een half uur om het publiek te vermaken. Na zo'n half uur kon dat publiek zich weer naar ander vermaak verplaatsen. Of andere artiesten telkens dezelfde set brachten, daar hebben Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame het raden naar. Feit is dat na de dialoog, waar zowaar hartelijk mee gelachen werd, het drie keer een andere richting uitging.
Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame hadden vooraf afgesproken om na het korte twistgesprek het euromuntstuk op te werpen dat tijdens een plaspauze de ondeugende kabouter in de schoot was gevallen. Maar toen de twee bij het binnenkomen al zagen dat er een verzameling muntjes op de vensterbank was uitgestald, werd het één van de muntjes van hun gastheer.
Het opgeworpen muntje bepaalde wie het eerst het woord nam, tot twee keer toe de wonderlijke jongedame. Op dat openingsgedicht pikte de andere helft van het sprookjeskoppel in én verduidelijkte daarbij die gedichtkeuze. Zo werd de rest van het beschikbare half uur verweven tot steeds weer een ander verhaal, met nooit dezelfde poëzie.
Dat lokte bij de gastheer de reactie uit dat het tweede half uur bij hem het meest in de smaak viel. Willem Sjoerd van Vliet maakte dat onderscheid niet. De hoofdredacteur van Op Ruwe Planken had ook het volledige anderhalf uur bij het sprookjeskoppel uitgezeten. Hij hoopte zo zijn tijdschrift, waaronder het recentste nummer met werk van Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame, aan de man te kunnen brengen. Dat leek aardig te lukken.
Toen zowat iedereen uit de woonkamer verdwenen was, gingen Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame samen met de gastheer naar het slotfeest. Voor de gratis knipbeurt konden de twee niet meer in de rij gaan staan, maar ze vermaakten zich wel bij de dj-set in de grote zaal en tenslotte in de zetels in de chill out room. Even na middernacht besloten ze opnieuw de koude nacht in te trekken, ditmaal in het sympathieke gezelschap van ruige reus Peter Muselaers, de organisator die de twee voor het fijne festival had opgetrommeld. Hij begeleidde Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame naar zijn kamer. Een kamer waar kort geslapen werd en waar na een nog kortere inspectie geen hakbijl te vinden was.

Twee dagen na Stukafest werden Barwoutswaerder en vooral de wonderlijke jongedame in Harelbeke verwacht. Daar botsten ze quasi meteen op Lies Van Gasse die het jaar voordien zowel bij de jongeren als bij de categorie zonder leeftijdsbeperking met de eerste prijs aan de haal ging. Eerste prijzen die toen haar vader nog oppikte omdat ze zelf in Milaan vertoefde. Nu was ze er wel om de vijfde prijs bij de categorie tot 25 jaar in ontvangst te nemen. In diezelfde categorie mocht Laura Tack naar huis met de vierde en Sofie Verdoodt met de derde prijs. De wonderlijke jongedame werd bekroond met de tweede prijs en moest zodoende alleen in Cathérine De Kock haar meerdere erkennen.
In de categorie zonder leeftijdsbeperking waren het dit jaar allemaal andere namen. Zo ging Jean-Marie De Dijn aan de haal met de vierde prijs, kreeg Piet Clauwaert de derde prijs. De Nederlanders W.A. Fraikin en Gerard Wolterbeek waren goed voor respectievelijk de tweede en de eerste prijs.

pst: Barwoutswaerder laat nog weten dat zijn angst voor ruige reuzen weer wat afgenomen is.

Op Gedichtendag kan een dichter zich onmogelijk met een goedgevulde thermos koffie in een schemerdonker en geluidsdicht zolderkamertje afzonderen. Hij moet naar buiten, de straat op, laten weten aan voorbijgangers dat er niet zomaar elke dag aan poëzie voorbij mag worden gegaan. Zo denken Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame erover. Ze beslisten dan ook een maand voor de hoogdag de handen in elkaar te slaan, wat uiteindelijk resulteerde in Beeldrijk.
Omdat de poëtische namiddag noem het vooravond in de bibliotheek van Tielt zou plaatsvinden tussen 17u en 19u contacteerden de twee uitsluitend dichters uit de provincie West-Vlaanderen. Niet meteen met verbluffend resultaat. Heel wat West-Vlaamse dichters zouden immers naar Antwerpen sporen om daar tot twee keer toe in de Permeke bibliotheek van zich te laten horen.
Toch wisten Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame uiteindelijk toch nog zeven dichters warm te maken om de inwoners van Tielt te laten weten dat de poëzie in hun stad niet uitsluitend van uitgeverij Lannoo moet komen. Magda Castelein, albrecht b doemlicht, Patricia Lasoen, Tine Moniek, Paul Rigolle, Valerie Tack en Jan van meenen kwamen met plezier met hun poëzie in de bib van Tielt langs. Dat maakte met Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame erbij een totaal van negen dichters. Om aan Beeldrijk de nodige ruchtbaarheid te geven, ontwierp het sprookjeskoppel dan ook negen verschillende posters, met op elke poster een gedicht van één van de optredende dichters. Op die manier fleurde poëzie de Tieltse straten al op weken voor Gedichtendag.
De dag zelf kon geen mens de inkomhal van de bibliotheek in of uit zonder flarden poëzie op te vangen. Na een korte welkomstdialoog van Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame mocht Tine Moniek als eerste en tsunamigewijs woorden in de oren van de toeschouwers laten kabbelen. Ze werd afgelost door Paul Rigolle die een Duits museum bezocht, waarna Magda Castelein De etser en de vrouw op visite liet komen. Patricia Lasoen nam na een korte pauze met stijl haar roze hoed af, Jan van meenen nam iedereen die wilde mee naar festival d'Avignon, waarna Valerie Tack voor haar allereerste optreden ooit de vier gedichten die ze bij zich had met overtuiging bracht. Dan stond albrecht b doemlicht voor één keer niet op de tippen van zijn tenen toen hij alle makken lammen naar de slachtbank leidde, liet de wonderlijke jongedame zich door een prins te grazen nemen, waarna Barwoutswaerder stilletjes afsloot.
Slechts twee dagen na Beeldrijk was het weer poëzie dat de klok sloeg. Die zaterdag trokken Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame immers naar Leuven om samen met Xavier Roelens en Floris Schillebeeckx de handschoen op te nemen tegen de Nederlanders Huub van Esch, Michiel van Rooy, Judith Bruynzeels en Mariken Verhoecks in Brabant versus Brabant. Noem het een poëtische België-Nederland.
Het kwartet Nederlandse dichters, zo waarschuwde een mail, zou een vol busje supporters meebrengen. De ganse bende zou 's middags na een broodjesmaaltijd een stadswandeling maken en om half zes handjes schudden met de vier Belgen in Salons Georges op het Hogeschoolplein. Daar ontmoetten Barwoutswaerder, de wonderlijke jongedame en Xavier Roelens die het sprookjeskoppel in Gent hadden opgepikt, die andere Belg: Floris Schillebeeckx. Ook hij bleek voor het copieuze maal supporterloos te zijn. Copieus, ja. Barwoutswaerder had als dichter nog nooit een dergelijk driegangenmenu voorgeschoteld gekregen.
In ieder geval gaf het de tijd om onder andere te weten te komen dat de vier Nederlanders een voorronde met negen dichters hadden overleefd en dat één van hen, Michiel van Rooy, met een gedicht in het recentste nummer van Op Ruwe Planken prijkt, het nummer waarin toevallig ook werk van Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame te lezen staat.
Na een koffietje ging het richting Café Van de Velde in bibliotheek Tweebronnen waar de zogeheten strijd zou losbarsten. Het dichterscollectief Mengmettaal, met onder andere Mark Meekers die nadien ook in de jury zou zetelen, warmde het publiek eerst op. Tijdens het eten had het lot al bepaald in welke volgorde de dichters het strijdperk, een houten verhoog met bijpassende microfoon, zouden betreden. Spitsafbijter Huub van Esch zette zich op een barkruk om niet altijd even verstaanbaar zijn gedichten in de microfoon te murmelen. Ook de drie andere Nederlanders hadden wellicht niet alleen volgens Barwoutswaerder een niet zo'n hoog performance gehalte en op het eerste gehoor ontwaarde hij her en der wel wat woorden en zelfs volzinnen die uit de voorgelezen gedichten konden worden gekieperd.
Barwoutswaerder, de wonderlijke jongedame en hun ondertussen opgedoemde entourage gokten na afloop dan ook op een Belgische winnaar, met Floris Schillbeeckx als grootste kanshebber. Het liep anders. De jury kwam uit conclaaf en verraste vriend en vijand door doodleuk te melden dat ze bij hun beoordeling de performance buiten beschouwen hadden gelaten. Op basis van bladspiegel riepen ze Huub van Esch tot winnaar uit.
Dat leidde tot wel wat gemor. Toen presentator Jan Reynaerts de avond met wat bedankjes begon af te sluiten, sprong Barwoutswaerder dan ook weer het houten verhoog op en liet in de bijpassende microfoon een puntje van kritiek horen. Onze kaboutervriend was van mening dat er vooraf niet naar het performancegehalte moet worden gevraagd als men ten langen leste besluit de manier van voordragen buiten beschouwing te laten. Het puntje van kritiek viel niet in dovemansoren. De organisatoren en juryleden knoopten het in hun oren voor een volgende editie.


pst: Barwoutswaerder laat nog weten dat hij de wonderlijke jongedame dankbaar is voor de goedgevulde thermossen koffie die ze 's ochtends voor hem zet, al is het niet om zich terug te trekken in een schemerdonker en geluidsdicht zolderkamertje, eerder om enigszins wakker in zijn inktblauwe Ford Fiesta te kunnen kruipen.

Gedichtendag, donderdag 26 januari. Het hele land staat op zijn kop. Mensen schrijven zich te pletter en je kan de straat niet op zonder een gedicht of dichter tegen het lijf te lopen. Iedereen slooft zich uit om slecht afgebroken proza op vuilnis-, brood- en andere zakken te plaatsen. De huis-aan-huisbladen, het periodiekje van de boerinnenbond of het parochievakblad, alle roemen ze deze hoogdag van het woord. Ja, mensen het gaat goed met de poëzie. Verdomd goed. Alleen spijtig dat er meer wordt uitgegeven dan gelezen.

Dinsdag 31 januari. Plaats van het gebeuren: Bozar (voormalige Paleis voor Schone Kunsten in Brussel). Op het programma twee coryfeeën van de Nederlandstalige poëzie: Geert Buelens en Erik Spinoy. Twee dichters voor de prijs van € 2,50, zeg nu nog eens dat poëzie elitair is. Bij de ingang tref ik Clara Haesaert, éminence grise van de Vlaamse literaire wereld. 'Het zal maar een magere opkomst worden, het zijn 'moeilijke' dichters.' Moeilijk? Moet het dan allemaal weer eens zo klaar als een klontje? Als een 8-jarige de wedstrijd van Radio 1-huisdichter kan winnen, dan kan poëzie toch helemaal niet zo moeilijk zijn?
Om 12.45u stipt worden de twee sprekers ingeleid met excuses. Excuses voor het zo weinig talrijk opgekomen publiek. Ik tel 20 aanwezigen. Een strak grijs podium, hier en daar opgesmukt met een plukje groen. Dezelfde aanblik in de zaal. Veel grijze haardossen en mijn groene trui om het monotone coloriet te doorbreken.
Eerst is Spinoy aan het woord. De man die in een adem genoemd wordt met Van Bastelaere heeft zich degelijk voorbereid. Het is te zien dat hij gewend is voor een menigte te spreken. Nu ja, menigte. Geert Buelens werkt al improviserend, maar daarom niet minder sterk. Ze spraken over hun poëtica, lazen voor uit oud en recent werk en toonden overeenkomsten en verschillen in hun poëtisch werk. Mooi, maar te weinig mensen om het geheel overtuigend te maken. Op het einde worden er naar aloude gewoonte een aantal dichtbundels verloot. De aanwezigen hadden op één na geluk: iedereen won een bundel.
Gedichtendag en de nadagen. Het lijkt me een nieuwe Allerheiligen te worden. Een dag per jaar wordt er aandacht besteed aan de dierbare overledene. De rest van het jaar staan de chrysanten weg te kwijnen op de eenzame grafzerken.

Vrijdag de dertiende. Op zo'n dag ziet Barwoutswaerder niet meer dan anders dode zwarte katten langs de kat van de weg liggen. Hij staat er ook niet bij stil dat na het zien van zulk een vermorzeld wezen er misschien wel eens wat akeligs zou kunnen gebeuren. Zwart of niet zwart, een dode kat is een dode kat. Simpel als dat.
Het was dan ook niet de zogenaamde onheilsdatum waarvan Barwoutswaerder zijn buik omstreeks kwart voor vier in de namiddag begon samen te trekken, wel de herinnering aan de neusverkoudheid die hem eerder die week zwaar parten had gespeeld. Een nasale klank tot daar aan toe, maar de bijkomende schuurpapieren keel, nee, dat was er als special effect teveel aan. Er werd dan ook kwistig Vicks op de borst gesmeerd en neusdruppels in de neusgaten gegoten in de dagen voor vrijdag de dertiende.
Die dag reden Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame naar Amersfoort voor de jaarfinale van Slamersfoort in cafétheater Borra. Twee Belgen tussen niet eens weinig Nederlanders. Dat was tijdens de voorronde in juni wel even anders. Toen waren nu ook weer niet zo gek veel poëzieliefhebbers er getuige van hoe Freek Lomme het publiek en Barwoutswaerder de vakjury voor zich wisten te winnen. Die Freek Lomme stuurde nu zelf zijn spreekwoordelijke kat, net als Anne Tjerk Mante en Christiaan Mooiweer. Zo waren ze nog met negen.
Negen kleine ...
Het was een lied dat Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame onderweg niet gezongen hadden. Wel hadden ze zich aan een voorspelling gewaagd. De twee gokten op een finale van de finale tussen Pom Wolff, Alexis De Roode en een onbekende derde. Want met Lotte Asveld, André Heijenkamp, Herman van Lunen, Hans Gosslinga, Alex Franken en Floor Cornelisse waren het, met uitzondering van Floor, stuk voor stuk dichters die ze nooit eerder aan het werk zagen. En Barwoutswaerder dacht niet dat Floor het tot de finale zou schoppen. Dus gunde de wonderlijke jongedame Barwoutswaerder het voordeel van de twijfel. Ach, de liefde...
Overigens hadden de twee ook De Roode nooit eerder aan het werk gezien. Ze hadden alleen een korte impressie gehad met een internetfilmpje waarmee de kijker een verklaring kreeg waarom De Roode het tot de halve finale van Poëzie 2005 had geschopt. Terecht. Bovendien had de roodharige man volgens onder andere Poëzierapport met Geef mij een wonder een voortreffelijk debuut bij elkaar gepend.
Het liep anders. Geen finale voor De Roode, gek genoeg zelfs geen tweede ronde. Barwoutswaerder mocht na een liefdesronde met een randje wel verder. Net als Pom Wolff die voortreffelijk nieuw werk bracht, Lotte Asveld die deinde op ritmisch rijm, André Heijenkamp die aardige poëtica in het rond wist te strooien (zijn flat zou later die nacht voor Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame een welkome slaapplek zijn, maar dat slechts tussen haakjes), Alex Franken die zowaar het publiek inwandelde en Floor Cornelisse die haar bekende versiertrucje bovenhaalde.
Ook na de tweede ronde zouden weer drie dichters de valiezen moeten pakken. De jury besliste dat dat André Heijenkamp, Alex Franken en Floor Cornelisse werden. Journalist Wichard Maassen, de Amersfoortse publieksprijswinnaar van vorig jaar Karlijn Groet, internetdichteres Ineke Wolf en café-uitbater Willem Borra wilden wel van Pom Wolff, Lotte Asveld en zowaar Barwoutswaerder een laatste ronde horen.
In die ronde leek Pom Wolff af en toe de draad te verliezen, bracht Lotte Asveld haar meest ritmische en wellicht ook meest poëtische vijf minuten, en verviel Barwoutswaerder volgens de wonderlijke jongedame in de onhebbelijke gewoonte van de monotonie. Geen dode zwarte kat die nog wist wie het zou worden.
Maar voor die dode zwarte katten zich op hun andere zij hadden gedraaid, was Maassen er al met het juryverdict. Hij zei dat het niet eenvoudig kiezen was geweest tussen de man die de poëzie uit zijn lijf wringt (Wolff), de vrouw die de poëzie uit haar lijf heupwiegt (Asveld) en de man die de poëzie met heel zijn lijf de zaal lijkt in te slingeren (Barwoutswaerder). Uiteindelijk koos de jury met Wolff voor de oude rot in het vak. En ook het publiek volgde dat goede voorbeeld, waardoor Pom met twee prachtige microfoontrofeeën en een niet nader te noemen bedrag naar huis mocht.
Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame zagen Wolff dat weliswaar niet doen, de twee muisden er eerder van order. Maar niet voordat er afscheid werd genomen. Onder andere van de perfecte gastheer Gijs Ter Haar die eerder die avond Barwoutswaerder en heel wat andere aanwezigen had weten te raken door tussen twee rondes één van de laatste gedichten van Victor Van der Daelen voor te lezen, de Antwerpse dichter die enkele dagen eerder in zijn slaap overleed.
Barwoutswaerder en de wonderlijke jongedame spraken daardoor nog maar eens de wens uit nog heel lang te willen blijven leven. Bijvoorbeeld om een met zetelkussens bij elkaar geïmproviseerde slaapplek te kunnen delen. Bijvoorbeeld om na een ochtendwandeling door Amersfoort, de winkelwandelstraten en de dom van Utrecht hand in hand te ontdekken. Bijvoorbeeld om samen nog poëtische evenementen als Beeldrijk te organiseren, al dan niet op Gedichtendag, al dan niet in de bibliotheek van Tielt, al dan niet met naast henzelf ook Magda Castelein, albrecht b doemlicht, Patricia Lasoen, Tine Moniek, Paul Rigolle, Valerie Tack en Jan van meenen.
Bijvoorbeeld om dode zwarte katten te tellen.

pst: Vegetariër Barwoutswaerder laat nog weten dat hij geen enkele kat dood wenst, zwart of niet.